Επειδή κάθε χρόνο τέτοιες μέρες η θρησκευτικότητα του καθενός από εμάς δοκιμάζεται,πήρα την πρωτοβουλία να δημοσιεύσω ένα κομψό απόσπασμα από το βιβλίο των D.Hofstander και D.Dennet , «Το εγώ της νόησης» εκδ.Κάτοπτρο 1981, στο οποίο παρουσιάζεται ένας διάλογος(φανταστικός φυσικά…)ανάμεσα σε έναν θνητό και στον Θεό.Το χωρίο αυτό γράφτηκε από τον πολύ σπουδαίο Αμερικανό μαθηματικό R.Smulyan.
……….
ΘΝΗΤΟΣ:Μήπως υπονοείς ότι δεν είναι σφάλμα να μισεί κανείς μια ψευδή σύλληψη σου,ενώ είναι σφάλμα να σε μισεί όπως πραγματικά είσαι;
ΘΕΟΣ: Όχι ,δεν υπονοώ καθόλου κάτι τέτοιο˙εννοώ κάτι πολύ πιο ριζικό!Αυτό που λέω δεν έχει καμία απολύτως σχέση με το σωστό και το λάθος.Λέω ότι κάποιος που με γνωρίζει γι’αυτό που πραγματικά είμαι,είναι ψυχολογικά αδύνατο να με μισεί.
ΘΝΗΤΟΣ:Πες μου σε παρακαλώ ,αφού εμείς οι θνητοί έχουμε τόσο εσφαλμένες ιδέες σχετικά με την πραγματική φύση σου,τότε γιατί δεν μας διαφωτίζεις;Γιατί δεν μας οδηγείς στο σωστό δρόμο;
ΘΕΟΣ:Τι σε ωθεί να πιστεύεις ότι δεν το κάνω;
ΘΝΗΤΟΣ:Θέλω να πω ,γιατί δεν εμφανίζεσαι στις ίδιες τις αισθήσεις μας και δεν μας το λες ανοιχτά και ξεκάθαρα ότι σφάλουμε;
ΘΕΟΣ:Είσαι αλήθεια τόσο αφελής ώστε να πιστεύεις ότι είμαι το είδος του όντος που μπορεί να εμφανιστεί στις αισθήσεις σας;Θα ήταν πιο σωστό να πω ότι είμαι οι αισθήσεις σας.
ΘΝΗΤΟΣ:(κατάπληκτος):Είσαι οι αισθήσεις μας;
ΘΕΟΣ:Όχι ακριβώς:είμαι κάτι παραπάνω.Αλλά είναι μια ιδέα που πλησιάζει περισσότερο την αλήθεια σπό την ιδέα ότι μπορώ να γίνω αντιληπτός από τις αισθήσεις σου.Δεν είμαι αντικείμενο˙ είμαι υποκείμενο όπως κι εσύ,και ένα υποκείμενο μπορεί να αντιλαμβάνεται,δεν μπορεί όμως να γίνει αντιληπτό.Δεν μπορείς να με δείς περισσότερο απ’όσο μπορείς να δεις τι ίδιες σου τις σκέψεις.Μπορείς να δείς ένα μήλο,αλλά το συμβάν που συνίσταται στο ότι εσύ βλέπεις το μήλο είναι καθ’εαυτό αόρατο.Κι εγώ μοιάζω πολύ περισσότερο με την πράξη του να βλέπει κανείς ένα μήλο παρά με το μήλο καθ’εαυτό.
ΘΝΗΤΟΣ:Αν δεν μπορώ να σε δω,τότε πως μπορώ να ξέρω ότι υπάρχεις;
ΘΕΟΣ:Καλή ερώτηση!Αλήθεια πως ξέρεις ότι υπάρχω;
ΘΝΗΤΟΣ:Να,αυτή τη στιγμή μιλώ μαζί σου,έτσι δεν είναι;
ΘΕΟΣ:Και πως το ξέρεις ότι μιλάς σε μένα;Φαντάσου ότι λες σ’έναν ψυχίατρο: «Χθες μίλησα με το Θεό».Τι νομίζεις ότι θα σου έλεγε;
ΘΝΗΤΟΣ:Εξαρτάται από τον ψυχίατρο.Και επειδή οι περισσότεροι τους είναι άθεοι,υποθέτω ότι θα μου έλεγαν ότι μιλούσα με τον εαυτό μου.
ΘΕΟΣ:Και θα είχαν δίκιο!
ΘΝΗΤΟΣ:Πώς;Θες να πείς ότι δεν υπάρχεις;
ΘΕΟΣ:Η ικανότητα σου να καταλήγει σε λαθεμένα συμπεράσματα είναι εκπληκτική!Μόνο και μόνο επειδή μιλάς με τον εαυτό σου ,συνεπάγεται ότι δεν υπάρχω;
ΘΝΗΤΟΣ: Μα αν νομίζω ότι μιλώ με σένα,ενώ στην πραγματικότητα μιλώ με τον εαυτό μου,τότε με ποια έννοια υπάρχεις;
ΘΕΟΣ:Η ερώτηση σου βασίζεται σε δύο πλάνες συν μία παρεξήγηση.Το αν μιλάς αυτή τη στιγμή μαζί μου ή όχι και το αν υπάρχω ή όχι είναι δύο εντελώς διαφορετκά ζητήματα.Ακόμη κι αν αυτή τη στιγμή δεν μιλούσες μαζί μου(παρ’ότι είναι προφανές ότι αυτό κάνεις),και πάλι αυτό το γεγονός καθόλου δεν θα σήμαινε ότι δεν υπάρχω.
ΘΝΗΤΟΣ:Καλά εντάξει ,είναι προφανές.Άρα αντί να πω: «Αν αυτή τη στιγμή μιλώ με τον εαυτό μου,τότε δεν υπάρχεις»,θα’πρεπε να πω: «Αν αυτή τη στιγμή μιλώ με τον εαυτό μου,τότε είναι προφανές ότι δεν μιλώ με σένα.»
ΘΕΟΣ:Πολύ διαφορετική πρόταση ,δε υπάρχει αμφιβολία,αλλά είναι κι αυτή λανθασμένη.
ΘΝΗΤΟΣ:Μα έλα τώρα,αν αυτή τη στιγμή μιλώ μόνο με τον εαυτό μου,πως είναι δυνατό να μιλώ μαζί σου;
ΘΕΟΣ:Ο τρόπος που χρησιμοποιείς τη λέξη «μόνο» είναι λίαν παραπλανητικός! Μπορώ να σου απαριθμήσω ένα σωρό λογικές δυνατότητες σύμφωνα με τις οποίες το ότι μιλάς με τον εαυτό σου δεν αποκλείει το ότι μιλάς με μένα.
ΘΝΗΤΟΣ:Πες μου μόνο μία!
ΘΕΟΣ:Λοιπόν ,προφανώς μία από αυτές τις δυνατότητες είναι ότι εσύ κι εγώ ταυτιζόμαστε.
ΘΝΗΤΟΣ:Τι βλάσφημη σκέψη…τουλάχιστον αν την είχα ξεστομίσει εγώ!
ΘΕΟΣ:Σύμφωνα με ορισμένες θρησκείες ,ναι.Σύμφωνα με κάποιες άλλες ,είναι η καθαρή αλήθεια,απλή και άμεσα αντιληπτή.
ΘΝΗΤΟΣ:Επομένως,ο μόνος δρόμος για να βγώ από το δίλημα μου είναι να πιστέψω ότι εσύ κι εγώ ταυτιζόμαστε;
ΘΕΟΣ:Κάθε άλλο!Αυτή είναι μία μόνο από τις διεξόδους.Υπάρχουν κάμποσες άλλες.Για παράδειγμα,ενδέχεται να είσαι μέρος μου,οπότε μπορεί να μιλάς σ’εκείνο το μέρος μου που είσαι εσύ.Ή ενδέχεται εγώ να είμαι ένα μέρος σου,οπότε μπορεί να μιλάς σ’εκείνο το μέρος που είμαι εγώ.Ή πάλι ,εσύ κι εγώ θα μπορούσαμε να συμπίπτουμε εν μέρει,οπότε είναι πιθανό να μιλάς στη τομή μας και επομένως και σε σένα και σε μένα.Η μοναδική περίπτωση στην οποία το να μιλάς με τον εαυτό σου θα έμοιαζε να συνεπάγεται ότι δεν μιλάς με μένα είναι αν εσύ κι εγώ ήμασταν τελείως διαχωρισμένοι˙αλλά ακόμη και τότε θα ήταν δυνατό να μιλάς και στους δυό μας.
ΘΝΗΤΟΣ:Επομένως ισχυρίζεσαι ότι υπάρχεις.
ΘΕΟΣ:Καθόλου.Βγάζεις και πάλι λαθεμένα συμπεράσματα!Το ζήτημα της ύπαρξης μου ούτε καν ετέθη.Το μόνο που είπα ήταν πως από το γεγονός ότι αυτή τη στιγμή μιλάς με τον εαυτό σου δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να συμπεράνει κανείς πως δεν υπάρχω ,πόσο μάλλον το δευτερεύον γεγονός ότι εσύ δεν μιλάς μ’εμένα.
ΘΝΗΤΟΣ:Εντάξει ,σε αυτό παραδέχομαι πως έχεις δίκιο!Θέλω όμως να μάθω να πράγματι υπάρχεις!
ΘΕΟΣ:Τι παράξενη ερώτηση!
ΘΝΗΤΟΣ:Γιατί;Οι άνθρωποι αναρωτιούνται γι’αυτό το ζήτημα αμέτρητες χιλιάδες χρόνια τώρα.
ΘΕΟΣ:Το ξέρω!Η ερώτηση καθ’εαυτή δεν είναι παράξενη ˙εγώ λέω ότι είναι πολύ παράξενο να την κάνεις σε μένα!
ΘΝΗΤΟΣ:Γιατί;
ΘΕΟΣ:Γιατί εγώ ο ίδιος είμαι του οποίου την ύπαρξη αμφισβητείς!Κατανοώ απολύτως την ανησυχία σου.Φοβάσαι μήπως η εμπειρία που δοκιμάζεις αυτή την στιγμή μαζί μου είναι καθαρή παραίσθηση.Πώς όμως περιμένεις να λάβεις αξιόπιστες πληροφορίες από ένα όν σχετικά με την ύπαρξη του, όταν υποψιάζεσαι ότι το ίδιο αυτό όν δεν υπάρχει;
ΘΝΗΤΟΣ:Δηλαδή δεν θέλεις να μου πείς αν υπάρχεις ή όχι;
ΘΕΟΣ:Δεν το κάνω από κακία!Θέλω απλώς να σου δώσω να καταλάβεις ότι καμία από τις απαντήσεις που θα μπορούσα να σου δώσω,δεν θα κατάφερνε να σε ικανοποιήσει.Εντάξει,ας πούμε ότι λέω: «Όχι ,δεν υπάρχω.»Τι θα αποδείκνυε;Απολύτως τίποτε! Ή αν έλεγα: «Ναι ,υπάρχω».Αυτό θα σε έπειθε;Ασφαλώς και όχι!
ΘΝΗΤΟΣ:Εφόσον εσύ δεν μπορείς να μου πείς αν υπάρχεις ή όχι,τότε ποιος μπορεί να μου το πεί;
ΘΕΟΣ:Κανείς δεν μπορεί να σου το πεί.Είναι κάτι που μπορείς να το ανακαλύψεις μόνο σου.
ΘΝΗΤΟΣ:Και τι πρέπει να κάνω για να το ανακαλύψω μόνος μου;
ΘΕΟΣ:Κι αυτό επίσης δεν μπορεί να σου το πεί κανείς.Πρέπει να το ανακαλύψεις μόνος σου.
ΘΝΗΤΟΣ:Επομένως δεν υπάρχει κανένας τρόπος να με βοηθήσεις;
ΘΕΟΣ:Δεν είπα κάτι τέτοιο.Είπα ότι δεν μπορώ να σου το πώ,αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν μπορώ να σε βοηθήσω.
ΘΝΗΤΟΣ:Με ποιο τρόπο λοιπόν μπορείς να με βοηθήσεις;
ΘΕΟΣ:Αυτό ας’το καλύτερα σε μένα!Έχουμε όμως ξεφύγει πού από το θέμα μας και θα ήθελα να συζητήσουμε και πάλι σχετικά με το ποιος,κατά τη γνώμη σου,ήταν ο σκοπός μου όταν σου έδωσα ελευθερία βουλήσεως.Η πρώτη σου ιδέα ,ότι σου έδωσα ελευθερία βουλήσεως για να διαπιστώσω αν αξίζεις ή όχι τη σωτηρία ,μπορεί ν’αρέσει σε πολλούς ηθικολόγους,εμένα όμως μου προκαλέι απέχθεια.Δεν μπορείς να σκεφτείς κανέναν πιο ευγενικό λόγο,για τον οποίο σου έδωσα ελευθερία βουλήσεως.
ΘΝΗΤΟΣ:Λοιπόν,μια φορά έθεσα αυτό το ερώτημα σ’ένα ραβίνο κι εκείνος μου απάντησε ότι είμαστε πλασμένοι με τέτοιο τρόπο ώστε μας είναι κυριολεκτικά αδύνατο να απολαύσουμε τη σωτηρία αν δεν αισθανόμαστε ότι την έχουμε κερδίσει.Και για να την ξανακερδίσουμε χρειζόμαστε φυσικά ελευθερία βουλήσεως.
ΘΕΟΣ:Αυτή η εξήγηση είναι πράγματι πολύ πιο χαριτωμένη από την προγούμενη ,αλλά εξακολουθεί να απέχει πολύ από το να είναι σωστή.Σύμφωνα με τον ιουδαΐσμό,έπλασα τους αγγέλους,και αυτοί δεν έχουν ελευθερία βουλήσεως.Οι άγγελοι με βλέπουν πραγματικά και θέλγονται από την καλοσύνη με τέτοιο τρόπο τόσο πλήρη ώστε δεν δοκιμάζουν ποτέ ούτε τον παραμικρό πειρασμό προς το κακό.Στην πραγματικότητα,δεν έχουν καμία επιλογή σ’αυτό το θέμα.Μολαταύτα ,απολαμβάνουν την αιώνια ευτυχία έστω κι αν δεν τη κέρδισαν ποτέ.Επομένως ,αν η εξήγηση του ραβίνου σου ήταν σωστή ,τότε γιατί να μην δημιουργούσα μόνο τους αγγέλους αντι να δημιουργούσα και θνητούς;
ΘΝΗΤΟΣ:Μακάρι να’ξερα!Γιατί άραγε;
ΘΕΟΣ:Διότι απλούστατα αυτή η εξήγηση είναι εσφαλμένη.Κατ’αρχάς δεν δημιούργησα ποτέ προκατασκευασμένους αγγέλους:όλα τα ενσυνείδητα όντα πλησιάζουν σε τελευταία ανάλυση μια παράσταση που θα μπορούσε να ονομαστεί «αγγελική».Όπως ακριβώς όμως το είδος των ανθρώπινων όντων βρίσκεται σε ορισμένο στάδιο βιολογικής εξέλιξης,έτσι και οι άγγελοι δεν είναι παρά το τελικό αποτέλεσμα μιας διαδικασίας Κοσμικής Εξέλιξης.Η μοναδική διαφορά που υπάρχει ανάμεσα στο λεγόμενο άγιο και τον λεγόμενο αμαρτωλό είναι ότι ο πρώτος είναι απείρως παλαιότερος από τον δεύτερο.Δυστυχώς ,χρειάζονται αμέτρητοι ζωικοί κύκλοι για να γίνει κατανοητό αυτό που ίσως είναι το πιο σημαντικό γεγονός του σύμπαντος:ότι το κακό προκαλεί πόνο.Όλα τα επιχειρήματα των ηθικολόγων ,όλοι οι λόγοι που έχουν προβληθεί για να υποστηρίξουν το λόγο που οι άνθρωποι δεν πρέπει να διαπράτουν κακές πραξεις,ωχριούν και χάνουν κάθε σημασία αν ιδωθούν υπό το φώς μίας και θεμελιώδους αλήθειας,ότι το ΚΑΚΟ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΟΔΥΝΗ!
…………
ΚΑΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΜΑΣ…ΚΙ ΕΠΙ ΓΗΣ ΕΙΡΗΝΗ..ΕΝ ΑΝΘΡΩΠΟΙΣ ΕΥΔΟΚΙΑ!!!!
